Özel araştırma birimi SFB 640: Dönüşüm sürecinde sosyal düzen temsilleri: Kültürlerarası ve dönemlerarası karşılaştırmalar
Proje C4: Sosyal pratiğin ve sosyal düzenin temsili olarak akrabalık: Toplumsal dönüşüm ve yardımcı üreme tekniklerinin değişim süreci bağlamında aidiyetlik kültürü
Proje ekibi: Prof. Dr. Stefan Beck, Dr. Nevim Çil, Dr. Michi Knecht, Maren Klotz
Yardımcı öğrenciler: Feray Halil, Markus Quetsch
Proje, Türkiye’de ve Almanya’da yapılan karşılaştırmalı etnoğrafik vaka analizlerine dayanarak, yardımcı üreme teknikleri (IVF / tüp bebek, ICSI, yumurta ve sperm bağışı) ve evlat edinmenin akrabalık ilişkilerini nasıl oluşturduğunu ve anlamlandırdığını araştırmaktadır. Burada akrabalıktan dayanışmacı tutumların sınırları, kuralları, bağlantıları ile sembolik, ritüel pratikler ve temsillerle ifade edilen ailevi bağlılık biçimleri anlaşılmalıdır. Bu projeyle siyasal düzenin içinde ya da yanında var olan ve kısmen modern ulusal devlet toplumsallığını tamamlayıcı kısmen de toplumun belirli modern biçimlerine karşı model olarak tasarlanan toplumsal düzen araştırılmaktadır.
Akrabalık kuşakları ve kimlikleri tanımlar, toplumsal aidiyetleri ve dışlamaları düzenler ve belirler. Akrabalık, soy ve miras ile geçmiş ve gelecekle ilgili tasavvurları mümkün kılar ve yapılandırır. Böylece toplumsal süreçlerin yapılanmasına ve dinamiğine etkin bir şekilde hizmet eder. Bununla birlikte akrabalığı değişik kültürlerde sadece toplumsal ilişkilerin biçimsel bir sınıflandırma sistemi olarak değil, daha çok “yapılandıran yapı” ve icraatların, uygulama biçimlerinin, kimliklerin, zihniyetlerin ve toplumsal formların üretim prensibi olarak görmek gerekmektedir. Avrupalı ve batılı toplumlarda akrabalık genellikle, toplumsal ve kültürel biçimlendirilmiş doğal gerçeklik, “biyolojik-sosyal ikili doğa”, olarak anlaşılır. Bir öze (gen ve kan) ve koda (sürekli kalan, temeli belli olmayan dayanışma) göre düzenlenmiş biyolojik-sosyal yapı halihazırda hem toplumsal dönüşümle hem de yeni yardımcı üreme tekniklerinin imkanları ve genetik bilgiyle esaslı bir şekilde sorgulanmaktadır.
Araştırma projemiz, akrabalık ağlarının bu değişimlere düşünsel ve pragmatik olarak nasıl bir tepki gösterdiğini; itimat etme ve dayanışmanın akrabalığa ait ve akrabalık dışı biçimleri arasında ne tür yeni ya da eski dengelerin oluştuğunu; ve hangi ait etme ve dışlama örneklerinin ortaya çıktığını sorgulamaktadır.
Etnoğrafik veriler katılımcı gözlem ve temel olarak çok yönlü, biyografik ve öyküsel görüşmelerle toplanacaktır. Bu yaklaşımımızla iki farklı amacı birleştirmekteyiz; bir taraftan farklı sosyokültürel şartlardaki akrabalık ağları arasında karşılaştırma yapılırken, diğer taraftan da bu akrabalık ağları içinde bilginin dönüşümü, sosyal anlamlar ve sosyal pratikler karşılaştırılacaktır. Türkiye ve Almanya’da belirlenen birkaç aileye ve akraba ağına birkaç yıl süreyle – ideal olarak 12 yıla varan bir süreyle – etnoğrafik formda eşlik edilecektir. Böylelikle örneği olmayan, nitelikli bir veri külliyatı oluşturulacaktır. Bu veriyle bir taraftan kısa vadede toplumsal dönüşüm yansıtılırken, diğer taraftan da uzun vadeli bir araştırmayla hem yardımcı üreme tekniklerinin hem de eski ve yeni evlat edinme formlarının günlük uygulamalara ve düşüncelere dair içermeleri ampirik olarak izlenecektir.
Proje başkanları:
Bilmsel araştırmacılar:
Eski bilmsel araştırmacılar: